FinQadam
Қаржы сөздігі
FinQadam қаржы сөздігі несие, микрокредит, карта, депозит, бизнес, валюта, инвестиция, сақтандыру, салық, қауіпсіздік және зейнетақы жинақтары туралы 257 ұғымды түсіндіреді. Әр бетте анықтама, мысал, тексеру тізімі және байланысты терминдер мен тиісті бөлімдерге сілтемелер бар.
257 термин
Қажетті бөлімге өтіп, терминдерді алфавит бойынша қараңыз.
Несиелер және борыш жүктемесі 35
Несие шартының құнын, борыш жүктемесін және өтеу кестесін түсінуге көмектесетін ұғымдар.
Ай сайынғы төлемАй сайынғы төлем — негізгі борыштың бөлігін, сыйақыны және шартта көзделген өзге төлемдерді қамтуы мүмкін кестедегі сома.Аннуитеттік төлемАннуитеттік төлем — жоспарлы ай сайынғы төлемдер әдетте бірдей, бірақ олардың ішіндегі пайыз бен негізгі борыш арақатынасы өзгеретін схема.Банктік қарыз шартыБанктік қарыз шарты сома, мерзім, мөлшерлеме, ЖТСМ, беру және өтеу тәртібі, жауапкершілік пен тараптардың өзге құқықтары мен міндеттерін белгілейді.Берешекті өндіріп алуБерешекті өндіріп алу кредитордың мерзімі өткен борышты соттан тыс немесе сот тәртібімен қайтаруға арналған заңда және шартта көзделген әрекеттерін қамтиды.Берешек қалдығыБерешек қалдығы белгілі бір күндегі өтелмеген міндеттемелер сомасын көрсетеді және мерзімінен бұрын толық өтеу сомасынан өзгеше болуы мүмкін.Борыш жүктемесінің коэффициентіБорыш жүктемесінің коэффициенті міндеттемелер бойынша тұрақты төлемдерді қарыз алушының табысымен салыстырып, табыстың қандай бөлігі борышқа кететінін бағалауға көмектеседі.Борышты қайта құрылымдауҚайта құрылымдау — қолданыстағы міндеттеме талаптарын, мысалы мерзімді, кестені, мөлшерлемені немесе берешекті өтеу тәртібін келісіп өзгерту.ЖТСМЖылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі қарыз құнын белгіленген қағидалар бойынша есепке кіретін төлемдермен бірге салыстырмалы жылдық көрсеткішпен көрсетеді.КепілКепіл — міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ететін және шарт бұзылғанда өндіріп алу нысанасына айналуы мүмкін мүлік немесе мүліктік құқық.Коллекторлық агенттікКоллекторлық агенттік өзіне берілген берешекті сотқа дейін өндіріп алумен айналысады және заңда белгіленген өкілеттік шегінде әрекет етуге тиіс.КредиторКредитор ақша береді немесе шарт, заң не талап ету құқығын беру негізінде берешекті қайтаруды талап етуге құқылы.Кредиттік бюроКредиттік бюро ақпарат берушілердің деректері негізінде кредиттік тарихтарды жинап қалыптастырады және белгіленген қағидаларды сақтай отырып кредиттік есептер береді.Кредиттік есепКредиттік есепте кредиттік тарих мәліметтері болады және олар субъект пен уәкілетті алушыларға заңнамада көзделген көлемде және тәртіппен беріледі.Кредиттік желіКредиттік желі белгіленген лимит пен мерзім шегінде, егер шарттар өзгеше талап етпесе, әр беру үшін жаңа шарт жасамай ақшаны бөліп алуға мүмкіндік береді.Кредиттік скорингКредиттік скоринг — нақты кредитордың деректері мен қағидалары негізінде міндеттемелерді орындау ықтималдығын автоматтандырылған немесе аралас бағалау.Кредиттік тарихКредиттік тарихта адамның немесе компанияның кредиттік міндеттемелері, төлемдері, кешіктірулері және кредиттік бюроға берілетін өзге оқиғалар туралы мәлімет болады.Мерзімінен бұрын өтеуМерзімінен бұрын өтеу — шарт пен заң қағидалары бойынша болашақ есептеулерді қайта есептей отырып, борыштың бәрін немесе бір бөлігін кестеден ерте қайтару.Мерзімі өткен берешекМерзімі өткен берешек міндетті төлем белгіленген күні толық енгізілмегенде пайда болады. Ол тұрақсыздық айыбына, кредиттік тарихтың нашарлауына және өндіріп алуға әкелуі мүмкін.Негізгі борышНегізгі борыш — болашақ пайыздар, тұрақсыздық айыбы және көптеген ілеспе төлемдер қосылмаған, алынған несие сомасының өтелмеген бөлігі.Несие бойынша артық төлемАртық төлем — қарызға байланысты барлық төлемдер мен қарыз алушы нақты алған соманың айырмасы. Тәжірибелік есепте пайыздар мен міндетті шығындар ескеріледі.Несие бойынша дефолтДефолт шарт бойынша маңызды міндеттеменің, мысалы ұзақ төлемеудің, орындалмауын білдіреді және өндіріп алуға әрі кредиттік тарихтың нашарлауына әкелуі мүмкін.Несие бойынша сыйақыСыйақы — шартта көрсетілген қағидалар мен мөлшерлеме бойынша есептелетін қарыз ақшаны пайдаланғаны үшін кредиторға төлем.Несие демалысыНесие демалысы төлем кестесін уақытша өзгертеді, бірақ сыйақы есептеуді әрқашан тоқтатпайды және борышты есептен шығаруды білдірмейді.Несие комиссиясыНесие комиссиясы — шартта көзделген қызмет немесе операция үшін бөлек төлем; оның әсерін ЖТСМ және толық қайтару сомасымен бірге бағалау керек.Несиені қайта қаржыландыруҚайта қаржыландыру — бір немесе бірнеше қолданыстағы міндеттемені басқа шарттармен өтеу үшін жаңа қарыз алу.Номиналды мөлшерлемеНоминалды мөлшерлеме — кредитор қарыз қалдығына сыйақы есептейтін пайыз. Ол қарыз алушының барлық шығынын міндетті түрде көрсетпейді.Сараланған төлемСараланған схемада негізгі борыш тең үлестермен өтеледі, ал пайыз азайып отыратын қалдыққа есептеледі, сондықтан төлемдер біртіндеп төмендейді.Талап ету құқығын беруТалап ету құқығын беру қарыз алушы міндеттемені орындайтын тұлғаны өзгертеді, бірақ бастапқы шарт талаптарын өз бетінше нашарлатпауға тиіс.Толық қайтару сомасыТолық қайтару сомасы — қарыз алушы кесте мен шарттың бастапқы талаптарын сақтаған жағдайда бүкіл мерзімде төлейтін ақша көлемі.Тұрақсыздық айыбы және өсімпұлТұрақсыздық айыбы — міндеттемені бұзғаны үшін заңда немесе шартта көзделген ақшалай жауапкершілік; өсімпұл әдетте кешіктірілген кезеңге есептеледі.Тұрақты мөлшерлемеТұрақты мөлшерлеме келісілген кезеңде өзгермейді, бірақ қорытынды төлем комиссияға, сақтандыруға немесе кестенің өзгеруіне де байланысты болуы мүмкін.Төлем кестесіТөлем кестесі өтеу күндері мен сомаларын, сондай-ақ әр төлемнің негізгі борыш, пайыз және өзге құрамдастар арасында бөлінуін көрсетеді.Қарыз алушыҚарыз алушы — шарт бойынша ақша алып, негізгі борышты, сыйақыны және көзделген төлемдерді қайтаруға міндеттенетін адам немесе ұйым.Қоса қарыз алушыҚоса қарыз алушы негізгі қарыз алушымен бірге шартқа қол қояды және әдетте келісілген талаптар бойынша міндеттеменің орындалуына кредитор алдында жауап береді.Құбылмалы мөлшерлемеҚұбылмалы мөлшерлеме шартта көрсетілген нарықтық индикатор мен кредитордың тұрақты маржасына байланысты формула бойынша қайта қаралуы мүмкін.
Микрокредиттер және МҚҰ 18
МҚҰ шарттары мен іріктеу сервистеріндегі ұғымдар: күндік мөлшерлеме, ұзарту, кредитор мен делдалдың рөлі.
Іріктеу сервисіне жазылымІріктеу сервисіне жазылым микрокредиттің өзін емес, ақпараттық немесе делдалдық қызметті төлейді және ақша алуға кепілдік бермейді.Алғашқы микрокредитАлғашқы микрокредит — клиенттің нақты МҚҰ-ға бірінші жүгінуі; жаңа клиентке арналған жарнамалық жеңілдік оның нақты талаптары орындалғанда ғана қолданылады.Кепілсіз микрокредитКепілсіз микрокредит мүлікті кепілге беруді талап етпейді, бірақ шешім, лимит пен баға клиенттің төлем қабілеті мен тәуекелін бағалауға байланысты.Клиентті сәйкестендіруКлиентті сәйкестендіру қаржы ұйымына өтініш берушінің жеке басын анықтауға және бөтен деректермен өнім рәсімдеу тәуекелін азайтуға мүмкіндік береді.Кредиттік брокер және іріктеу сервисіКредиттік брокер немесе іріктеу сервисі ұсыныстарды іздеуге, ақпарат беруге не кеңес қызметін көрсетуге көмектеседі, бірақ міндетті түрде кредитор болмайды.Күндік мөлшерлемеКүндік мөлшерлеме ақшаны пайдаланған әр күн үшін микрокредит сомасының немесе қалдығының қанша пайызы есептелетінін көрсетеді.МикрокредитМикрокредит — микроқаржы ұйымы немесе өзге уәкілетті кредитор қайтарымдылық, мерзімділік және ақылылық шарттарымен беретін ақша.Микрокредит беру тәсіліБеру тәсілі ақшаның қайда аударылатынын анықтайды: банк шотына, картаға, электрондық әмиянға немесе нысаналы қаржыландыруда тікелей сатушыға.Микрокредитке өтінімМикрокредитке өтінім алдын ала бағалауға арналған деректерді қамтиды, бірақ оны жіберу мақұлдауды білдірмейді және шартқа қол қоюды алмастырмайды.Микрокредитті ұзартуҰзарту — кредитормен келісім және шартта көзделген талаптар бойынша микрокредитті қайтару күнін жаңа мерзімге ауыстыру.Микрокредит шартыМикрокредит беру шарты сома, мерзім, мөлшерлеме, ЖТСМ, беру тәсілі, кесте, тараптардың құқықтары және міндеттемені бұзу салдарын анықтайды.МҚҰМикроқаржы ұйымы — қажетті лицензиясы бар және реттеу талаптарын сақтай отырып микроқаржылық қызметті жүзеге асыруға құқылы заңды тұлға.МҚҰ лицензиясыМҚҰ лицензиясы ұйымның микроқаржы қызметін жүзеге асыру құқығын растайды; нөмірі мен мәртебесін реттеушінің ресми тізілімінен тексеру керек.Нысаналы микрокредитНысаналы микрокредит шартта көрсетілген мақсатқа беріледі, ал ұйым ақшаның жұмсалу бағытын бақылап, растайтын құжаттарды талап етуі мүмкін.Онлайн микрокредитОнлайн микрокредит қашықтан рәсімделеді, алайда шарт салыстыру сайтымен не жарнама витринасымен емес, нақты лицензияланған ұйыммен жасалады.Қайталама микрокредитҚайталама микрокредит ұйым қызметін бұрын пайдаланған клиентке рәсімделеді, бірақ мақұлдау мен шарттар бәрібір қайта бағаланады.Қайталанатын төлемҚайталанатын төлем бұрын берілген келісім бойынша кезең аяқталғанға немесе сервис шарттарына сай жазылым тоқтатылғанға дейін қайта алынады.Қысқа мерзімді микрокредитҚысқа мерзімді микрокредит аз кезеңге беріледі, сондықтан орташа күндік мөлшерлеменің өзі ұзарту не кешіктіру кезінде қайтару сомасын едәуір арттыруы мүмкін.
Карталар және төлем қауіпсіздігі 30
Дебеттік, кредиттік және бөліп төлеу карталарының шарттары, комиссиялар, бонустар және интернет-төлем қорғанысы.
3-D Secure3-D Secure — интернет сатып алуда төлеушіні қосымша тексеру, оны банк қосымша, бірреттік код немесе өзге тәсіл арқылы жүргізуі мүмкін.CVV және CVC-кодCVV немесе CVC — картаны физикалық көрсетпей жасалатын кейбір операцияларды растау үшін қолданылатын банк картасының қорғаныс коды.MCC-кодMCC-код сауда орнының негізгі қызметін жіктейді және кэшбэкке, бонустарға, комиссияларға әрі банктің жекелеген шектеулеріне әсер етуі мүмкін.POS-терминалPOS-терминал сауда орнында карталық төлем қабылдап, операция деректерін авторизация мен есеп айырысу үшін банкке және төлем инфрақұрылымына береді.Алдын ала төленген картаАлдын ала төленген карта өнім қағидалары шегінде бұрын салынған соманы жұмсауға мүмкіндік береді және толықтыру, алу мен сәйкестендіруге шектеу қоюы мүмкін.Банк картасыБанк картасы — шоттағы ақшаға немесе кредиттік лимитке қол жеткізуге, төлем, аударым және қолма-қол ақша алуға арналған төлем құралы.БанкоматБанкомат құрылғы функциялары мен банк тарифтері шегінде қолма-қол ақша беру мен ақпарат көруді қоса, карта не шот операцияларын орындайды.Бөліп төлеу картасыБөліп төлеу картасы сатып алу құнын бірнеше төлемге бөлуге мүмкіндік береді, көбіне белгілі серіктестерде және белгіленген мерзімдерге.Виртуалды картаВиртуалды карта міндетті пластик тасымалдағышсыз болады және операцияға банк пен сатушы рұқсат етсе, қашықтан төлеуге қолайлы.Дебеттік картаДебеттік карта банктік шоттағы өз ақшаңызды қолжетімді қалдық шегінде пайдалануға мүмкіндік береді, егер шартта овердрафт көзделмесе.Жанасусыз төлемЖанасусыз төлем қолдайтын карта не құрылғы арқылы төлем деректерін қысқа қашықтықта береді және белгілі жағдайларда растауды талап етуі мүмкін.Жеңілдік кезеңіЖеңілдік кезеңі — толық әрі уақтылы өтеу талаптары орындалса, кредиттік картаның белгілі операцияларына пайыз есептелмеуі мүмкін мерзім.Картадан аудару комиссиясыКартадан аудару комиссиясы аударым бағытына, алушы банкіне, сомаға және айлық тегін лимитке байланысты болуы мүмкін.Карталық шотКарталық шот — карта шығарылған банк шоты; бұғаттаулар мен лимиттерге байланысты шот қалдығы мен карта бойынша қолжетімді сома өзгеше болуы мүмкін.Картаны бұғаттауКартаны бұғаттау операцияларды уақытша не түпкілікті шектейді және жоғалту, алаяқтық күдігі немесе банк пен заңның өзге негіздері кезінде қолданылады.Картаны токендеуТокендеу карта деректемелерін арнайы цифрлық сәйкестендіргішпен алмастырады, сондықтан дүкен не құрылғы карта нөмірін тікелей пайдаланбайды.Карта шығарушы банкКарта шығарушы банк картаны шығарады, байланысты шотты не лимитті жүргізеді, тарифтерді белгілейді және клиент операциялары бойынша өтініштерді қарайды.Картаға қызмет көрсету төлеміКартаға қызмет көрсету төлемі кезең сайын алынады немесе айналым, қалдық, жалақы түсімі не қызметтер пакеті шарттары орындалса алынбайды.Карта ұстаушыКарта ұстаушы — банк картаны атына шығарған тұлға; карта мен кодтарды басқа адамға беру рұқсатсыз операциялар тәуекелін туғызады.Кобрендингтік картаКобрендингтік картаны банк серіктеспен бірге шығарады және банк функцияларын нақты сауда, көлік немесе өзге бағдарламаның бонустарымен біріктіреді.Корпоративтік картаКорпоративтік карта ұйым қаражатына байланыстырылып, қызметкер рұқсат етілген іскерлік шығындарға лимиттер мен есептілікті ескере отырып пайдаланады.Кредиттік картаКредиттік карта банктің жаңартылатын лимитін береді: өтелген берешек бөлігі әдетте шарт талаптары шегінде қайта қолжетімді болады.Кредиттік лимитКредиттік лимит — банк нақты сәтте карта немесе кредиттік желі бойынша пайдалануға рұқсат ететін қарыз қаражатының ең жоғары сомасы.КэшбэкКэшбэк — банк немесе серіктес бағдарламасының қағидалары бойынша сатып алу сомасының бір бөлігін ақша, бонус немесе өзге бірлік түрінде қайтару.ПИН-кодПИН-код картамен жасалатын жекелеген операцияларды растайды және картадан бөлек сақталуға тиіс; банк телефон не хат арқылы толық ПИН сұрамайды.Премиум картаПремиум карта жоғары лимиттерді, сақтандыруды және сервистік артықшылықтарды қамтуы мүмкін, бірақ жиі жоғары төлем не тегін қызмет шарттарын көздейді.Төлем жүйесіТөлем жүйесі карталық операция қатысушылары арасындағы деректер алмасу мен есеп айырысу қағидаларын белгілейді, ал клиент тарифін әдетте оның банкі анықтайды.ЧарджбэкЧарджбэк — төлем жүйесі қағидалары шегінде банк арқылы карталық операцияға дау айту рәсімі; қайтару автоматты емес және негіздер мен құжаттарды талап етеді.Қолма-қол ақша алу комиссиясыҚолма-қол ақша алу комиссиясы карта түріне, банкоматқа, сомаға, елге және тегін лимит шарттарына байланысты, сондықтан оны операцияға дейін тексереді.Қосымша картаҚосымша карта негізгі клиенттің шотына не лимитіне басқа ұстаушы үшін шығарылады, ал шығындарды негізгі өнім иесі бақылайды.
Депозиттер және жинақ 18
Кірістілік, капиталдандыру, жинақ салымдарының шектеулері және депозиттерге кепілдік беру жүйесі.
Банктік депозитБанктік депозит — клиент банкке салым шартымен белгіленген қайтару және сыйақы төлеу талаптарымен орналастырған ақша.Депозит кепілдігіДепозиттерге кепілдік беру жүйесі кепілдік жағдайы туғанда қатысушы банктер салымшыларына заңнамада белгіленген шектер мен талаптар бойынша өтем төлеуді көздейді.Депозит мөлшерлемесіДепозит мөлшерлемесі орналастырылған ақша үшін банктің сыйақысын анықтайды; номиналды және жылдық тиімді мөлшерлемелер кірістілікті әртүрлі сипаттайды.Депозит пайызын төлеуДепозит пайызын төлеу ай сайын, мерзім соңында немесе басқа кестемен салымға, бөлек шотқа не картаға жүргізілуі мүмкін.Депозиттен ішінара алуІшінара алу операциядан кейін төмендетілмейтін қалдық пен өзге шарттар сақталса, салымды толық жаппай ақшаның бір бөлігін алуға мүмкіндік береді.Депозиттік шотДепозиттік шот шарт талаптарымен салым сомасы мен есептелген кірісті есепке алуға арналған және операция режимі бойынша кәдімгі ағымдағы шоттан өзгеше.Депозитті мерзімінен бұрын жабуДепозитті мерзімінен бұрын жабу ақшаны мерзім аяқталмай қайтарады және шарт қағидалары бойынша есептелген сыйақының қайта есептелуіне не бір бөлігінің жоғалуына әкелуі мүмкін.Депозитті толықтыруДепозитті толықтыру орналастырылған соманы арттырады, бірақ банк ең төмен жарнаны, соңғы толықтыру мерзімін және ең жоғары қалдықты шектеуі мүмкін.Депозиттің ең төмен сомасыДепозиттің ең төмен сомасы салымды ашу не оның шарттарын сақтау үшін қажет және валютаға, рәсімдеу арнасына және өнім түріне қарай өзгеруі мүмкін.Депозитті ұзартуДепозитті ұзарту шартты жаңа мерзімге автоматты түрде не өтініш бойынша жалғастырады, көбіне ұзарту күнінде банкте қолданылатын мөлшерлемемен.Жинақ салымыЖинақ салымы әдетте ақшаны мерзімінен бұрын алуға қатаң талап қояды, соның орнына банк жоғарырақ мөлшерлеме ұсынуы мүмкін.Көпвалюталы депозитКөпвалюталы депозит бірнеше валютадағы ақшаны есепке алуға мүмкіндік береді, бірақ әр валюта бойынша айырбастау, мөлшерлеме және кепілдік шарттары бөлек тексеріледі.Мерзімді депозитМерзімді депозит белгілі бір мерзімге орналастырылады және кіріс есептеу, толықтыру, алу мен ерте жабудың белгіленген тәртібін көздейді.Мерзімсіз депозитМерзімсіз депозит ақшаны сақтауды және оған еркіндеу қол жеткізуді біріктіреді, ал мөлшерлеме мен шектеулерді банктің нақты шарты анықтайды.Пайыздарды капиталдандыруКапиталдандыру — есептелген сыйақыны депозит сомасына қосу, содан кейін келесі кіріс ұлғайған қалдықтан есептеледі.Талап етілмелі салымТалап етілмелі салым шарт шегінде ақшаны талап бойынша алуға мүмкіндік береді, бірақ әдетте мерзімді және жинақ өнімдеріне қарағанда кірістілігі төмен.Төмендетілмейтін қалдықТөмендетілмейтін қалдық — өнімді, мөлшерлемені немесе ішінара алу мүмкіндігін сақтау үшін депозитте не шотта қалуға тиіс сома.ҚДКБҚҚДКБҚ — белгіленген шектер мен жағдайларда қатысушы банктердің салымшыларына кепілдік өтем төлеуді қамтамасыз ететін Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры.
Бизнес қаржысы 24
Есеп айырысу қызметі, төлем қабылдау, қысқа мерзімді қаржыландыру және кәсіпкерлерге арналған банк өнімдері.
POS-кредиттеуPOS-кредиттеу сатып алушыға кредитті не бөліп төлеуді тікелей сату орнында рәсімдейді, ал сатушы серіктестік схема қағидалары бойынша төлем алады.POS-терминалды жалға алуPOS-терминалды жалға алу — эквайринг жабдығын пайдалану төлемі, ол айналымға, құрылғылар санына және банк пакетіне байланысты болуы мүмкін.QR-эквайрингQR-эквайринг сатып алушыға QR-код арқылы төлем бастауға мүмкіндік береді, ал тариф, үйлесімділік және есепке алу мерзімі қолданылатын жүйеге байланысты.Айналым капиталыАйналым капиталы бизнестің күнделікті циклін: сатып алуды, қорларды, сатып алушылармен есеп айырысуды, жалақыны және қысқа мерзімді міндеттемелерді қамтамасыз етеді.АккредитивАккредитив алдын ала келісілген мәміле шарттарына сәйкес құжаттар ұсынылғанда банк арқылы есеп айырысуды ұйымдастырады.Ақша ағындарын басқаруАқша ағындарын басқару бизнеске бірнеше шот бойынша түсімдерді, төлемдерді, қалдықтарды және қысқа мерзімді өтімділікті жоспарлауға көмектеседі.Банк кепілдігіБанк кепілдігі принципал қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаса, көрсетілген шарттар туғанда банктің бенефициарға төлем жасауын көздейді.Бизнес-картаБизнес-карта рұқсат етілген шығындар үшін компания ақшасына қол жеткізеді және лимит белгілеуді, операцияны бақылауды әрі есеп құжаттарын дайындауды жеңілдетеді.Бизнеске арналған ағымдағы шотБизнестің ағымдағы шоты кәсіпкердің не заңды тұлғаның түсімдері, төлемдері, аударымдары, салықтары және өзге операциялары үшін қолданылады.Бизнеске арналған несиеБизнеске арналған несие — ЖК немесе компанияны айналым қаражатына, инвестицияға, жабдыққа, жылжымайтын мүлікке не өзге кәсіпкерлік мақсатқа қаржыландыру.Есеп айырысу-кассалық қызмет көрсетуЕсеп айырысу-кассалық қызмет көрсету бизнес шотын ашу мен жүргізуді, төлемдерді, аударымдарды, қолма-қол ақша операцияларын және қосымша банк сервистерін біріктіреді.Жалақы жобасыЖалақы жобасы қызметкерлерге төлемдерді банк шоттарына жаппай аударуды ұйымдастырады және карталарды, алмасу файлын әрі арнайы тарифтерді қамтуы мүмкін.Жаңартылатын кредиттік желіЖаңартылатын кредиттік желі пайдаланылған сома өтелгеннен кейін шарт мерзімі мен қағидалары шегінде қолжетімді лимитті қалпына келтіреді.Интернет-эквайрингИнтернет-эквайринг сайтта не қолданбада төлем беті және банкпен не провайдермен интеграция арқылы карталық төлем қабылдайды.ЛизингЛизинг мүлікті шарт талаптары бойынша сатып алу не қайтару мүмкіндігімен төлемдер үшін уақытша иеленуге және пайдалануға береді.ОвердрафтОвердрафт банк келіскен лимит шегінде шоттағы өз қалдығыңыздан уақытша артық жұмсауға мүмкіндік береді.Орындалған жұмыстар актісіОрындалған жұмыстар актісі тараптардың қызмет не жұмыс көлемін және қабылдауын бекітеді әрі шарт пен өзге құжаттармен бірге есеп айырысу мен есепте қолданылады.Сауданы қаржыландыруСауданы қаржыландыру кепілдіктерді, аккредитивтерді және айналымды қаржыландыруды қоса, жеткізілімдерді төлеу мен тәуекелін азайту құралдарын біріктіреді.Сауда эквайрингіСауда эквайрингі POS-терминал арқылы картамен төлем қабылдауға мүмкіндік береді, ал бизнес комиссия төлеп, қайтару мен қауіпсіздік қағидаларын сақтайды.Төлем тапсырмасыТөлем тапсырмасы — банкке көрсетілген соманы алушыға деректемелер мен төлем мақсаты бойынша аудару туралы өкім.Төлем шотыТөлем шотында төлеуге арналған сома, деректемелер және жеткізу сипаттамасы болады, бірақ ол мәміленің орындалуын не салық міндеттемесінің туындауын әрқашан растамайды.ФакторингФакторинг бизнеске сатып алушыларға ақшалай талаптар есебінен қаржыландыру алуға мүмкіндік береді, ал құны мерзімге, дебиторлар сапасына және қызметтер жиынтығына байланысты.Шот бойынша қаржыландыруШот бойынша қаржыландыру компанияға сатып алушы нақты қойылған құжатты төлегенге дейін келісілген төлемді ұстай отырып ақша береді.ЭквайрингЭквайринг — бизнестің POS-терминал, QR, мобильді қосымша немесе интернет төлем беті арқылы қолма-қол ақшасыз төлем қабылдау қызметі.
Валюталар және ақша нарығы 18
Ресми және коммерциялық бағамдар қалай қалыптасады және базалық мөлшерлеме неге жеке өнім мөлшерлемесіне тең емес.
Айырбастау бағамыАйырбастау бағамы белгілі сәтте және нақты операция түрі үшін бір валютаның бірлігін сатып алуға екінші валютаның қанша бірлігі қажет екенін көрсетеді.Ақша-кредит саясатыАқша-кредит саясаты баға мен қаржы тұрақтылығын қолдау үшін орталық банктің пайыздық және өзге құралдарын пайдаланады.Ақша массасыАқша массасы — белгіленген ақша агрегаттары бойынша есептелетін экономикадағы ақша мен оған жақын өтімді қаражат жиынтығы.Банкаралық мөлшерлемеБанкаралық мөлшерлеме қаржы ұйымдары арасындағы қысқа мерзімді ақша тарту бағасын көрсетеді және ақша нарығының индикаторы болады.Валюта жұбыВалюта жұбы бір валютаның құнын екіншісі арқылы көрсетеді; біріншісі базалық, екіншісі баға белгілеу валютасы болып саналады.Валюталық спредВалюталық спред — сату мен сатып алу бағамдарының айырмасы, ол клиент үшін айырбастау операциясы құнының бір бөлігін көрсетеді.Валюта нарығыВалюта нарығы банктер, компаниялар, мемлекет және басқа қатысушылар арасындағы валютаны сатып алу, сату және айырбастау операцияларын біріктіреді.Валютаны айырбастауВалютаны айырбастау бір валютаны қолданылған бағам бойынша екіншісіне ауыстырады және бөлек комиссиямен не карталық үстемемен қатар жүруі мүмкін.Валютаны сату бағамыСату бағамы клиенттің банк не айырбастау пунктінен шетел валютасын қандай бағамен сатып алатынын көрсетеді.Валютаны сатып алу бағамыСатып алу бағамы банк не айырбастау пункті клиенттен шетел валютасын қандай бағамен сатып алатынын көрсетеді.ДевальвацияДевальвация ұлттық валютаның шетел валюталарына қатысты құнының төмендеуін білдіреді және импортқа, борыштарға әрі түрлі валютадағы жинаққа әсер етеді.ИнфляцияИнфляция — бағалардың жалпы деңгейінің тұрақты өсуі, соның салдарынан бірдей ақша сомасының сатып алу қабілеті уақыт өте төмендейді.Кросс-бағамКросс-бағам тікелей нарықтық баға белгілеу жоқ не қолданылмаған жағдайда екі валютаның қатынасын үшінші валюта арқылы анықтайды.РевальвацияРевальвация ұлттық валютаның басқа валюталарға қатысты нығаюын білдіреді және валюталық активтер мен міндеттемелердің теңгелік құнын өзгертеді.Халықаралық резервтерХалықаралық резервтер — төлем тұрақтылығы мен валюта саясаты үшін қолданылатын орталық банктің сыртқы жоғары өтімді активтері.ҰБ базалық мөлшерлемесіБазалық мөлшерлеме — Ұлттық Банктің ақша-кредит саясатының негізгі құралы және экономикадағы қысқамерзімді ақша құнының бағдары.ҰБ ресми бағамыҰлттық Банктің ресми бағамы есепке алу және өзге көзделген мақсаттар үшін қолданылады әрі белгіленген әдістеме бойынша нарық деректері негізінде есептеледі.ӨтімділікӨтімділік активті төлемге қаншалықты тез пайдалануға не құнын елеулі жоғалтпай сатуға болатынын көрсетеді.
Банк деректемелері 15
Төлем деректемелерінде қолданылатын және дәл тексеруді қажет ететін банк пен шот сәйкестендіргіштері.
IBANIBAN — аударым кезінде алушының немесе жіберушінің шотын бірмәнді көрсетуге мүмкіндік беретін банктік шот нөмірінің халықаралық форматы.Банк деректемелеріБанк деректемелері — алушыны, ЖСН не БСН-ды, IBAN, БСК және төлем мақсатын қоса, төлемді дәл бағыттауға арналған деректер жиынтығы.Банктік аударымБанктік аударым жіберушінің өкімі бойынша ақшаны шоттар арасында жылжытады және дәл деректемелерді, жеткілікті қалдықты әрі банк қағидаларын сақтауды талап етеді.Банктің БСК-сыБСК — төлем деректемелерін рәсімдегенде банкті немесе оның бөлімшесін анықтауға көмектесетін банктік сәйкестендіру коды.Банк шотыБанк шоты клиент ақшасын есепке алуға және шартпен рұқсат етілген төлемдерді, аударымдарды, түсімдер мен өзге операцияларды жүргізуге арналған.Банк үзіндісіБанк үзіндісі таңдалған кезеңдегі шот операциялары мен қалдықтарын көрсетеді және төлемдерді, комиссияларды әрі даулы есептен шығаруларды салыстыруға көмектеседі.БеКБеК — Қазақстанның төлем деректемелеріндегі алушының резиденттігі мен секторын ескере отырып қалыптастырылатын бенефициар коды.Бұғатталған сомаБұғатталған сома операцияны авторизациялау кезінде уақытша резервтеледі және есеп айырысу аяқталған соң түпкілікті алынады не босатылады.Корреспонденттік шотКорреспонденттік шот банктің басқа банкпен не төлем инфрақұрылымымен есеп айырысуына арналған және соңғы клиент шотын алмастырмайды.Лездік төлемЛездік төлем нақты уақытқа жақын режимде өңделеді, бірақ қайтару мүмкіндігі мен лимиттер жүйе және банк қағидаларына байланысты.ТМКТМК төлемнің мақсаты мен экономикалық мазмұнын жіктеу үшін қолданылады. Ол IBAN, БСК және алушы деректерін алмастырмайды.Тікелей дебеттеуТікелей дебеттеу алушыға алдын ала рәсімделген келісім мен белгіленген шарттар негізінде төлеуші шотынан ақша алуды бастауға мүмкіндік береді.Тұрақты төлем тапсырмасыТұрақты тапсырма клиент өзгерткенге не тоқтатқанға дейін берілген деректемелер, сома немесе кесте бойынша жүйелі аударымды автоматты орындайды.Шот балансыШот балансы белгілі бір сәтте банк есепке алған соманы, соның ішінде қолжетімді қалдыққа әлі кірмеуі мүмкін операцияларды көрсетеді.Қолжетімді қалдықҚолжетімді қалдық — бұғаттауларды, лимиттерді, овердрафтты және аяқталмаған операцияларды ескере отырып клиент қазір пайдалана алатын сома.
Ипотека және кепіл 15
Ипотекалық несие сомасына, өз қаражатына және кепіл жүктемесіне әсер ететін көрсеткіштер.
LTV коэффициентіLTV — несие сомасының кепіл құнына қатынасы, әдетте пайызбен көрсетіледі; көрсеткіш мүліктің қарыз қаражатымен қаржыланатын үлесін сипаттайды.Аралық тұрғын үй қарызыАралық тұрғын үй қарызы толық жинақ дайындығына жеткенге дейін тұрғын үй алуға көмектеседі, кейін бағдарлама шартымен қарыздың басқа түріне ауысуы мүмкін.Бастапқы жарнаБастапқы жарна — тұрғын үй, автомобиль немесе өзге мүлік құнының сатып алушы несие берілгенге дейін не беру кезінде өз қаражатымен төлейтін бөлігі.Жылжымайтын мүлік ауыртпалығыАуыртпалық кепіл, тыйым, жалдау немесе үшінші тұлғаның өзге тіркелген құқығы салдарынан жылжымайтын мүлікке еркін билік етуді шектейді.Жылжымайтын мүлікті бағалауЖылжымайтын мүлікті бағалау банк шешімі, сақтандыру және LTV көрсеткіші үшін объектінің есептік құнын анықтайды, бірақ болашақ сату бағасына кепілдік бермейді.ИпотекаИпотека — міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ететін және кепіл тоқтағанға дейін объектіге ауыртпалық тіркейтін жылжымайтын мүлік кепілі.Ипотека кезіндегі сақтандыруИпотека кезіндегі сақтандыру мүліктің, өмірдің не жауапкершіліктің келісілген тәуекелдерін өтейді, бірақ қорғау көлемі, ерекшеліктер мен пайда алушы полиспен анықталады.Ипотекалық несиеИпотекалық несие жылжымайтын мүлік кепілімен сатып алуды не өзге мақсаттарды қаржыландырады, ал шарттары табысқа, жарнаға, бағалауға және банк бағдарламасына байланысты.Ипотеканы тіркеуИпотеканы тіркеу жылжымайтын мүлік кепілі туралы мәліметтерді белгіленген есеп жүйесіне енгізеді және ауыртпалықты үшінші тұлғалар үшін заңды маңызды етеді.Кепілге өндіріп алуКепілге өндіріп алу заң мен шартта белгіленген тәртіппен қамтамасыз етілген борышты өтеу үшін кепіл мүлкін өткізуге мүмкіндік береді.Кепіл шартыКепіл шарты мүлікті, қамтамасыз етілген міндеттемені, тараптардың құқықтарын және кепіл нысанасына өндіріп алу негіздерін сипаттайды.Кепіл құныКепіл құны — кредитор қамтамасыз етуді есептеу үшін қабылдайтын мүлік құны және ол нарықтық не бағалау бағасынан төмен болуы мүмкін.Тұрғын үй құрылыс жинақтарыТұрғын үй құрылыс жинақтары жүйе мен шарт талаптары орындалғанда ақша жинауды және кейінгі тұрғын үй қаржыландыруын біріктіреді.Құқық белгілейтін құжатҚұқық белгілейтін құжат жылжымайтын мүлікке құқықтың туындау негізін растайды және тіркеу мәліметтері мен шектеулермен бірге тексеріледі.Үлестік құрылысҮлестік құрылыс құрылыс аяқталғанға дейін болашақ объектіні қаржыландырады және рұқсаттарды, кепілдікті, шартты әрі кешігу тәуекелін тексеруді талап етеді.
Инвестициялар және бағалы қағаздар 25
Бағалы қағаздар, биржа, кірістілік және тәуекел туралы негізгі ұғымдар — кепілді пайда туралы уәдесіз.
ETFETF — пайлары не акциялары биржада сатылатын және әдетте индекске, активтер себетіне не мәлімделген стратегияға ілесетін биржалық қор.АкцияАкция компанияға қатысу үлесін растайды және дивиденд пен басқаруға құқық беруі мүмкін, бірақ оның нарықтық бағасы мен төлемдеріне кепілдік жоқ.Бағалы қағаз эмитентіЭмитент бағалы қағаз шығарып, шығарылым шарттарына сай ақпарат ашу, төлемдер мен өтеуге байланысты міндеттемелерді қабылдайды.Брокерлік шотБрокерлік шот брокердегі клиент ақшасы мен бағалы қағаздарын есепке алуға арналған, ал тарифтер, қолжетімді нарықтар және сақтау режимі шартқа байланысты.ДивидендДивиденд — компанияның уәкілетті органының шешімімен акционерлер арасында бөлінетін пайда не капитал бөлігі; төлемге кепілдік берілмейді.ИнвестицияИнвестиция — ішінара не толық жоғалту тәуекелі бола тұра табыс не құн өсімін күтіп ақша немесе өзге ресурстар салу.Инвестициялық брокерИнвестициялық брокер клиенттің бағалы қағаздар нарығындағы тапсырмаларын орындайды және лицензиясы мен шарты шегінде ілеспе қызметтер көрсете алады.Инвестициялық портфельИнвестициялық портфель — мақсаттарды, мерзімді, өтімділікті және рұқсат етілетін тәуекелді ескере отырып таңдалған инвестор активтерінің жиынтығы.Инвестициялық қорИнвестициялық қор қатысушылар қаражатын біріктіріп, белгіленген стратегия бойынша салады және нәтиже мен шығындарды инвесторлар арасында бөледі.ИнвесторИнвестор қаражат салу туралы шешім қабылдайды және таңдалған құралға байланысты нарықтық, кредиттік, валюталық және өзге тәуекелдерді көтереді.Капитал өсіміКапитал өсімі активтің сату бағасы қолданылатын шығындар мен қағидаларды ескергендегі сатып алу құнынан жоғары болғанда туындайды.Нарықтық капиталдандыруКомпанияның нарықтық капиталдандыруы әдетте бір акция бағасын айналыстағы акциялар санына көбейтуге тең және нарықпен бірге өзгереді.Номиналды құнНоминалды құн бағалы қағаз шығару шарттарында көрсетіліп, есептеулерге қолданылады, бірақ нарықтық бағадан едәуір өзгеше болуы мүмкін.ОблигацияОблигация эмитенттің көзделген табысты төлеу және номиналды белгіленген мерзімде өтеу жөніндегі борыш міндеттемесін кредиттік тәуекелмен бекітеді.Облигация купоныКупон — шығарылым шарттарында белгіленген мөлшерлеме мен номиналға не басқа формулаға сай есептелетін облигация бойынша мерзімдік табыс.Пайлық инвестициялық қорПайлық инвестициялық қор қатысушы үлесін пай арқылы есепке алады, оның құны қордың таза активтері мен бағалау қағидаларына байланысты.Тәуекел мен кірістілікТәуекел мен кірістілік байланысты: жоғары күтілетін кірістілік әдетте нәтиженің үлкен белгісіздігімен және ықтимал шығындармен қатар жүреді.Шығарылым проспектісіШығарылым проспектісі нарық қағидаларында белгіленген көлемде бағалы қағаздар, эмитент, тәуекелдер, инвестор құқықтары және орналастыру тәртібін ашады.Қаржы активіҚаржы активі ақшаға, табысқа не өзге экономикалық ресурсқа құқықты білдіреді және тиісті құрал мен есеп қағидалары бойынша көрсетіледі.Қор биржасыҚор биржасы бағалы қағаздар мен өзге құралдардың саудасын рұқсат беру, мәміле жасау және ақпарат ашу қағидалары бойынша ұйымдастырады.Қор индексіҚор индексі бағалы қағаздар себеті бойынша есептеліп, белгіленген әдістемемен таңдалған нарық сегментінің өзгерісін көрсетеді.ҚұбылмалылықҚұбылмалылық баға не кірістілік ауытқуының көлемін сипаттайды: жоғары құбылмалылық үлкен өзгерісті білдіреді, бірақ қозғалыс бағытын көрсетпейді.ӘртараптандыруӘртараптандыру нәтижені бір тәуекел көзіне тәуелді етпеу үшін салымдарды түрлі активтер, эмитенттер және нарықтар арасында бөледі.Өтеуге дейінгі кірістілікӨтеуге дейінгі кірістілік облигацияны ағымдағы бағамен сатып алып, төлемдерді алып және белгілі болжамдармен өтеуге дейін ұстағандағы жылдық нәтижені бағалайды.Өтеу күніӨтеу күні — борыштық құрал номиналын қайтару не шығарылым шарты бойынша міндеттемені аяқтау үшін белгіленген күн.
Сақтандыру 18
Сақтандыру шартының қатысушылары, қорғау құны, өтем, ерекшеліктер және төлем тәртібі.
Аннуитеттік сақтандыруАннуитеттік сақтандыру шарт талаптары бойынша белгіленген мерзімде не алушының өмір бойы жүйелі төлемдер сериясын көздейді.Ерікті сақтандыруЕрікті сақтандыру клиент таңдауы бойынша рәсімделеді, ал тәуекелдер көлемі, баға мен ерекшеліктер таңдалған бағдарлама және шартқа байланысты.Міндетті сақтандыруМіндетті сақтандыру белгілі тәуекел үшін заңмен талап етіледі, ал ең төмен шарттар мен қатысушылар шеңбері нормативтік қағидалармен белгіленеді.Пайда алушыПайда алушы шарт пен заңда көзделсе, оқиға туғанда сақтандыру төлемін алуға құқылы.СақтандыруСақтандыру шартта көзделген тәуекелді сақтандыру сыйлықақысы үшін жабу, ерекшеліктер және полистің өзге шарттары шегінде сақтандырушыға береді.Сақтандыру жағдайыСақтандыру жағдайы — шартта көзделген, басталуы расталған және сақтандыру төлемін қарауға негіз болатын оқиға.Сақтандыру полисіСақтандыру полисі шарт жасалғанын растайды және тәуекелдер, мерзім, сыйлықақы, жабу мен ерекшеліктер туралы мәліметтерді қамтиды не олармен бірге беріледі.Сақтандыру сомасыСақтандыру сомасы сақтандырушы жауапкершілігінің ақшалай шегін не нақты тәуекел бойынша төлем есептеу базасын белгілейді.Сақтандыру сыйлықақысыСақтандыру сыйлықақысы — сақтандыру қорғанысы үшін шарт кестесі бойынша бір рет не бөліп төленетін ақы.Сақтандыру төлеміСақтандыру төлемі оқиға сақтандыру жағдайы деп танылғаннан кейін шартпен және расталған залалмен шектелген мөлшерде әрі тәртіппен жасалады.Сақтандыру франшизасыФраншиза — сақтанушы өзі көтеретін залал бөлігі; ол шартты, шартсыз немесе полис бойынша өзге тәсілмен есептелуі мүмкін.СақтандырушыСақтандырушы — сақтандыру тәуекелін қабылдайтын және көзделген оқиға туғанда шарт бойынша төлемді қарайтын лицензияланған ұйым.Сақтандыру өтеміСақтандыру өтемі сақтандырушы шарт бойынша жауапкершілік қабылдайтын тәуекелдерді, аумақты, мерзім мен шектерді анықтайды.Сақтандыру өтемінен ерекшелікЕрекшелік сақтандыру қорғанысы қолданылмайтын не төлем шектелетін жағдайды немесе оқиғаны сипаттайды.Сақтандырылған тұлғаСақтандырылған тұлға — өмірі, денсаулығы, жауапкершілігі не өзге мүддесі сақтандыру шарттарымен қорғалатын адам.СақтанушыСақтанушы сақтандыру шартын жасап, сыйлықақы төлейді, бірақ сақтандырылған тұлғамен не пайда алушымен сәйкес келмеуі мүмкін.Қайта сақтандыруҚайта сақтандыру сақтандырушы қабылдаған тәуекелдің бір бөлігін басқа сақтандыру ұйымына береді және ірі ықтимал залалды басқаруға көмектеседі.Өмірді сақтандыруӨмірді сақтандыру сақтандырылған адамның өміріне байланысты көрсетілген оқиғаларда төлемді көздейді және қорғау мен жинақ элементтерін біріктіруі мүмкін.
Салықтар және есеп 15
Жеке тұлғаларға, ЖК мен ұйымдарға арналған негізгі салық және есеп айырысу ұғымдары.
Жеке табыс салығыЖеке табыс салығы жеке тұлғаның салық салынатын табысына салық қағидаларында белгіленген мөлшерлеме, ұстап қалу тәртібі және шегерімдер бойынша қолданылады.Корпоративтік табыс салығыКорпоративтік табыс салығын ұйымдар көзделген түзетулер мен шегерімдерден кейінгі салық салынатын табыстан есептейді.СалықСалық — заңда көзделген объект, салық базасы және төлеуші міндеті болғанда бюджетке төленетін міндетті төлем.Салық берешегіСалық берешегі міндетті сомалар мерзімінде төленбегенде туындайды және негізгі төлемді, өсімпұлды әрі өндіріп алу шараларын қамтуы мүмкін.Салық декларациясыСалық декларациясы бекітілген нысан бойынша белгіленген кезеңдегі табыс, объектілер, шегерімдер және міндеттемелер туралы салық органына хабарлайды.Салық міндеттемесіСалық міндеттемесі объектіні дұрыс анықтау, төлемді есептеу, есептілік ұсыну және соманы белгіленген мерзімде аудару міндетін қамтиды.Салық резиденттігіСалық резиденттігі тұлғаның елдің салық жүйесімен байланысын анықтайды және салық салынатын табыс көлемі мен халықаралық келісімдерді қолдануға әсер етеді.Салық салынатын табысСалық салынатын табыс нақты салық режимінің көзделген түзетулері, шегерімдері және қағидаларын ескере отырып алынған кірістерден анықталады.Салық төлеушіСалық төлеуші — заңнама тиісті салық пен өзге төлемдерді есептеу, декларациялау не төлеу міндетін жүктейтін тұлға.Салық шегеріміСалық шегерімі белгіленген шарттар орындалып, растайтын құжаттар болғанда салық салынатын базаны азайтады.Төлем көзінен ұсталатын салықТөлем көзінен ұсталатын салықты табыс төлейтін тұлға ұстап, көзделген жағдайларда алушының өз бетінше төлеуінің орнына бюджетке аударады.Фискалдық чекФискалдық чек бақылау-касса жүйесі арқылы есеп айырысуды тіркеп, сатушы, сома, уақыт және сатып алу құрамы туралы міндетті мәліметтерді қамтиды.Электрондық шот-фактураЭлектрондық шот-фактура белгіленген қағидалар бойынша салық есебі үшін ақпараттық жүйеде тауар, жұмыс не қызмет өткізу деректерін рәсімдейді.ҚҚСҚҚС — тіркеу, есепке жатқызу және төлеу қағидалары бойынша сатушы мен сатып алушы есепке алатын салық салынатын айналым мен импортқа жанама салық.Әлеуметтік салықӘлеуметтік салықты жұмыс берушілер мен өзге төлеушілер белгіленген база, мөлшерлеме және міндеттемені азайту қағидалары бойынша төлейді.
Қаржылық қауіпсіздік 18
Шоттар мен деректерді қорғау тәсілдері, алаяқтық белгілері және операцияларды қауіпсіз растау.
Биометриялық сәйкестендіруБиометриялық сәйкестендіру жеке басты анықтау үшін бет, дауыс не басқа биометриялық белгі ерекшеліктерін үлгімен салыстырады.Бір реттік OTP кодыБір реттік код нақты кіруді не операцияны растайды және ұйым атынан өзі қоңырау шалған не жазған адамға айтылмауға тиіс.ВишингВишинг — қылмыскер өзін банк, полиция не басқа ұйым қызметкері ретінде таныстырып, құпия деректерді немесе аударымды талап ететін телефон алаяқтығы.Дербес деректерДербес деректер адамды тікелей не жанама анықтауға мүмкіндік береді және заңды негізде, түсінікті мақсат үшін жиналып, пайдаланылып әрі қорғалуға тиіс.Деректердің таралуыДеректердің таралуы — ақпараттың рұқсатсыз ашылуы не алынуы, одан кейін қолжетімділікті өзгертіп, операцияларды бақылап, қызмет көрсетуші ұйымдарға хабарлау маңызды.ДропперДроппер өз шотын, картасын не әмиянын бөтен ақшаны алу және аудару үшін береді әрі уәде етілген сыйақыға қарамастан қылмыстық схемаға қатысушы болу қаупіне ұшырайды.Екі факторлы аутентификацияЕкі факторлы аутентификация жеке басты екі тәуелсіз тәсілмен, мысалы құпиясөз бен код немесе құпиясөз бен биометрия арқылы растауды талап етеді.Жеке тұлғаны ұрлауЖеке тұлғаны ұрлау — өнім рәсімдеу, шотқа қол жеткізу не өзге әрекеттер үшін бөтеннің дербес және сәйкестендіру деректерін заңсыз пайдалану.Зиянды бағдарламаЗиянды бағдарлама деректерді ұрлап, басқаруды басып алады не құрылғы жұмысын өзгертеді және көбіне сілтемелер, тіркемелер мен ресми емес қолданбалар арқылы таралады.Картаны скиммингтеуСкимминг өзгертілген құрылғы, жапсырма не бұзылған терминал арқылы магниттік жолақ деректерін көшіреді немесе карта деректемелерін ұстап қалады.Кредиттерден ерікті бас тартуЕрікті бас тарту мемлекеттік не кредиттік жүйелерде адамның жаңа қарыз алғысы келмейтіні туралы белгі орнатып, алаяқтық рәсімдеу тәуекелін азайтады.Күдікті операцияКүдікті операция белгілері, қатысушылары не сипаты бойынша әдеттегіден өзгеше және қаржы ұйымының қосымша тексеруін талап етуі мүмкін.СмишингСмишинг сілтемеге өту, файл орнату не төлем кодын айту туралы шұғыл өтініші бар SMS немесе мессенджер хабарламасын пайдаланады.ФишингФишинг банк, мемлекеттік сервис не таныс компания болып көрінетін жалған сайттар, хаттар немесе хабарламалар арқылы құпиясөз, код және деректемелерді алдап алады.Шотты бұғаттауШотты бұғаттау заң, уәкілетті орган шешімі, қауіпсіздік шаралары не қызмет көрсету талаптары негізінде шығыс операцияларын шектейді.Электрондық цифрлық қолтаңбаЭлектрондық цифрлық қолтаңба басқаға беруге болмайтын жабық кілт арқылы электрондық құжаттың авторлығы мен тұтастығын растайды.Қаржылық алаяқтықҚаржылық алаяқтық жәбірленушінің ақшасын, шотына, кредитіне не төлем деректеріне қол жеткізуді заңсыз алу үшін алдауды пайдаланады.Әлеуметтік инженерияӘлеуметтік инженерия адам деректерді өзі беруі, бағдарлама орнатуы не ақша жіберуі үшін сенім, қорқыныш немесе асығыстықты пайдаланады.
Зейнетақы жинақтары 8
Қазақстанның зейнетақы жүйесіндегі жарналар, жинақтар, инвестициялық кіріс және төлемдер.
БЖЗҚБЖЗҚ зейнетақы шоттарын жүргізіп, жарналар мен төлемдерді есепке алады және өкілеттігі шегінде басқарушылармен әрі мемлекеттік жүйелермен өзара іс-қимыл жасайды.БЖЗҚ инвестициялық кірісіЗейнетақы активтерінің инвестициялық кірісі басқару нәтижелерімен және нарықпен бірге өзгереді әрі тұрақты банк мөлшерлемесі болып табылмайды.Ең төмен жеткіліктілік шегіЕң төмен жеткіліктілік шегі қаражаттың бір бөлігін рұқсат етілген негіздер бойынша пайдаланғанда зейнетақы шотында қалуға тиіс жинақ сомасын анықтайды.Жұмыс берушінің зейнетақы жарнасыЖұмыс берушінің зейнетақы жарнасы заңнамада белгіленген мөлшерлеме мен өтпелі қағидалар бойынша қызметкер пайдасына жұмыс беруші есебінен қаржыландырылады.Зейнетақы аннуитетіЗейнетақы аннуитеті шарт пен заң талаптары бойынша жүйелі сақтандыру төлемдерінің орнына көзделген соманы сақтандырушыға аударады.Зейнетақы жарнасыЗейнетақы жарнасы төлеуші мен жүйе қатысушысы үшін белгіленген түр, мөлшерлеме және база бойынша зейнетақы шотына аударылады.Зейнетақы жинақтарыЗейнетақы жинақтары түскен жарналар мен инвестициялық кірістен көзделген шығыстарды шегеріп қалыптасады және белгіленген негіздер бойынша пайдаланылады.Міндетті зейнетақы жарнасыМіндетті зейнетақы жарнасы қызметкердің көзделген табысынан ұсталып аударылады немесе белгіленген қағидалар бойынша төлеушінің өзі төлейді.
Ақпараттық ескерту
FinQadam банк немесе МҚҰ емес, өтінім қабылдамайды және несие беру туралы шешім қабылдамайды. Шарттар өзгеруі мүмкін. Рәсімдеу алдында ұйымның ресми сайтындағы деректерді тексеріңіз.