Қазақстандағы ЖК салығы 2026 жылы: тәртіптерді салыстыру және төлемдерді есептеу
Оңайлатылған декларация мен жалпы тәртіпті салыстырамыз: режимге кім құқылы, салық базасы, әлеуметтік төлемдер және есептілік мерзімдері.
Кәсіпкер ЖК ашып, алғашқы төлемдерін алған соң «қанша салық төлеймін?» деген сұраққа бір ғана пайызбен жауап беруге болмайтынын көреді. Нәтиже режимге ғана емес, қызметкерлерге, әлеуметтік төлемдерге, ҚҚС-қа және қай түсім табыс деп танылатынына байланысты. 2026 жылы жаңа Салық кодексі мен жаңартылған оңайлатылған декларация қолданылады. Бұл нұсқаулық екі негізгі жолды бір өлшеммен салыстыруға көмектеседі.
Қысқаша: алдымен арнайы режимді қолдануға құқығыңыз бар-жоғын тексеріңіз. Содан кейін кәсіпкерлік табысқа салынатын салықты, өзіңіз үшін міндетті әлеуметтік төлемдерді, қызметкерлерге байланысты міндеттемелерді және ҚҚС мәселесін бөлек есептеңіз. Режимге тыйым салынған қызмет түрімен айналыссаңыз, оның 4% мөлшерлемесін жалпы тәртіппен салыстырудың мәні жоқ.
ЖК үшін қандай тәртіптерді салыстыру керек?
Көптеген жеке кәсіпкерлер үшін бастапқы салыстыру — оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі мен жалпыға бірдей белгіленген тәртіп. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режим оның жеке шарттарына сәйкес келетін жеке тұлғаларға арналған: оны ЖК-нің екінші атауы деп қабылдауға болмайды. Шаруа немесе фермер қожалықтарына жеке ереже бар; оны дүкен мен курьердің есептеуіне араластырмаңыз.
| Нені салыстырамыз | Оңайлатылған декларация | Жалпы тәртіп |
|---|---|---|
| Негізгі салық базасы | Арнаулы режим ережелері бойынша айқындалған объект; ЖТС-тың базалық мөлшерлемесі 4%, бірақ жергілікті деңгейде өзгеруі мүмкін | Рұқсат етілген және расталған шегерімдерден кейінгі салық салынатын табыс; ЖК үшін белгіленген шекке дейін 10%, асқан бөлігіне 15% |
| Қолдану құқығы | Жылдық табыс шегі және тыйым салынған қызмет түрлерінің тізімі сақталуы тиіс | Арнаулы режим сәйкес келмегенде немесе кәсіпкер осы тәртіпті таңдағанда қолданылады |
| ҚҚС және әлеуметтік салық | Жалпы жағдайда осы режим бойынша төленбейді; импорт пен бейрезидент үшін ҚҚС сияқты ерекшеліктер бар | Тиісті салықтардың нормалары бойынша бөлек тексеріледі |
| Шығыстар | 4%-ды кез келген шығысты алып тастағаннан кейінгі пайда салығы деп түсінуге болмайды | Заңға сай расталған шығыстар салық базасына әсер етуі мүмкін |
Бірдей түсім алатын екі ЖК-нің нақты нәтижесі әртүрлі болады: тауар сатып алып сататын дүкеннің шығыс құрылымы кеңес беретін маманнан өзгеше. Сондықтан мөлшерлемелерді ғана емес, база мен қосымша міндеттемелерді салыстыру қажет.
Есептемес бұрын оңайлатылған режимнің шартын тексеріңіз
МКК түсіндірмесіне сәйкес, оңайлатылған декларация үшін жылдық табыс шегі — тиісті жылдың 1 қаңтарындағы 600 000 АЕК. 2026 жылғы АЕК 4 325 ₸ болса, арифметикалық шек 2 595 000 000 ₸ құрайды. Дегенмен табыс шегіне сәйкес келу жеткіліксіз: қызмет түрі Үкімет бекіткен тыйым салынған тізімге кірмеуі керек. 2026 жылғы 1 шілдеде ЭҚЖЖ жаңартылғандықтан, бұрын тіркелген кодты да қайта тексерген дұрыс. Мұны қалай жасау керегі ЭҚЖЖ таңдау жөніндегі нұсқаулықта жазылған.
ЖК бұрыннан жұмыс істесе, ескі хабарламадағы емес, мемлекеттік жүйеде нақты тіркелген салық режимін қараңыз. 2026 жылға өту ережелері бұрынғы арнаулы режимдерді қолданған кәсіпкерлерге қатысты бөлек түсіндірілді. Қате тіркелген мәртебеге сүйенген есеп пайдалы шешім бермейді.
Оңайлатылған декларацияны мысалмен есептейік
Қызметкері жоқ ЖК жарты жылда 12 000 000 ₸ табыс алды делік. Барлық табыс осы режимде рұқсат етілген қызметтен түсті, ал оның өңірінде базалық 4% мөлшерлеме қолданылады. Алдын ала ЖТС есебі: 12 000 000 × 4% = 480 000 ₸. Егер мәслихат басқа мөлшерлеме бекітсе, нәтиже өзгереді. Сондықтан өз өңіріңіздегі шешімді тексеріңіз.
Бұл 480 000 ₸ — кәсіпкердің барлық мемлекеттік төлемі емес. Мысалда өзі үшін міндетті зейнетақы, әлеуметтік және медициналық төлемдер, қызметкерлерге қатысты төлемдер, импорт пен басқа ерекше жағдайлар жоқ. Олар бөлек есептеледі. Сондай-ақ тауарға жұмсалған қаражатты 12 миллионнан автоматты түрде алып тастап, сол формуланы қолдануға болмайды: арнаулы режим мен жалпы тәртіптің салық базасы бірдей емес.
Есептік кезең — жарты жыл. 910.00 нысаны бірінші жартыжылдық үшін 15 тамыздан, екіншісі үшін келесі жылдың 15 ақпанынан кешіктірілмей тапсырылады; декларациядағы салық тиісінше 25 тамызға және 25 ақпанға дейін төленеді. Демалыс күндері мен нақты мерзімдерді ресми салық күнтізбесі арқылы нақтылаңыз. Қызметкерлер бойынша төлемдер мен есептіліктің мерзімі бөлек болуы мүмкін.
Неге 4% бен 10%-ды тікелей салыстыру қате?
Жалпы тәртіпте ЖК Салық кодексінің ережелері бойынша салық салынатын табысын анықтайды. МКК түсіндірмесіне сай, 2026 жылы ЖК табысының 230 000 АЕК-ке дейінгі бөлігіне 10%, осы шектен асқан бөлігіне 15% қолданылады. Бұл барлық түсімге салынатын бірыңғай 15% емес. Заңға сай шегерімдер құжатпен расталуы тиіс. Қажет болса, ҚҚС пен әлеуметтік салықты да жеке бағалайсыз.
Тек айырмашылықты түсіндіретін шартты мысал: кезең табысы — 12 млн ₸, заң бойынша танылатын және расталған шығыс — 9 млн ₸. Жалпы тәртіптегі 3 млн ₸ айырмаға 10% қолдансақ, 300 мың ₸ шығады; арнаулы режимде 12 млн ₸-ның 4%-ы — 480 мың ₸. Бұдан «жалпы тәртіп міндетті түрде тиімді» деген қорытынды жасауға болмайды: есепке әлеуметтік салық, ҚҚС, шығысқа қатысты шектеу мен есеп жүргізу құны кірмеді. Мысалдың мақсаты — екі пайыздың базасы бірдей емес екенін көрсету.
Өз жағдайыңызды бес қадаммен есептеңіз
- Түсімді бөліңіз. Ақшаны қызмет түрі, шарт пен кезең бойынша тіркеңіз. Туыстан келген жеке аударымды бизнес кірісіне автоматты қоспаңыз, бірақ қызмет ақысы жүйелі түссе оны сыйлық деп көрсетпеңіз. Осы тақырыпта мобильді аударымдар туралы мақала бар.
- Қызметті нақтылаңыз. Негізгі және қосымша ЭҚЖЖ кодтарын, лицензия мен режим шектеуін тексеріңіз.
- Шығысты дәлелдеңіз. Жалпы тәртіп үшін шарттарды, актілерді, жүкқұжаттарды, чектер мен төлем құжаттарын жинаңыз. Әр шығыс шегерімге автоматты түрде жатпайды.
- Қызметкерлерді бөлек қараңыз. Жалақыға қатысты салықтар мен әлеуметтік төлемдер режим атауына қарамастан есептеледі.
- Ерекше операцияларды тексеріңіз. Импорт, бейрезидентпен шарт, режим ауысуы немесе лицензияланатын қызмет жеке талдауды қажет етеді.
Екі рұқсат етілген нұсқаны бір кезеңге есептеңіз. ЖК-ге жеке шот қажет болса, бизнеске арналған есеп айырысу шоттарын салық есебінен бөлек салыстырыңыз: банк комиссиясы салық мөлшерлемесі емес.
Жиі қойылатын сұрақтар
Оңайлатылған режимдегі ЖК тек 4% төлей ме?
Жоқ. Бұл — жергілікті шешіммен өзгеруі мүмкін базалық ЖТС мөлшерлемесі. Өзі мен қызметкерлері үшін әлеуметтік төлемдер және басқа міндеттемелер бөлек қаралады.
910.00 нысаны ай сайын тапсырыла ма?
Жоқ, декларацияның есептік кезеңі — жарты жыл. Бірақ онымен байланысты барлық төлем жарты жылда бір рет қана төленеді деген сөз емес.
Шығыстың бәрін 4% есептен шегеруге бола ма?
Жоқ. Жалпы тәртіптің шығысқа қатысты тәсілін арнаулы режимге көшірмеңіз. Нақты салық объектісін сол режимнің заңдық нормасымен тексеріңіз.
24.09.2026 күні режим шарттары, есеп пен мерзімдер, ЖТС мөлшерлемелері туралы МКК материалдарымен салыстырылды. Бұл жеке салық қорытындысы емес.