2026 жылы зейнетақы жинағын тұрғын үйге пайдалану: шарттар, шектер және салық
БЗТ-ны кім пайдалана алады, әдістеме өзгергеннен кейін қандай жеткіліктілік шегі қолданылады, тұрғын үйдің қай мақсаты рұқсат етілген және 2026 жылдан резидент неге ЖТС төлемейтінін түсіндіреміз.
Қысқаша жауап: 2026 жылы біржолғы зейнетақы төлемін (БЗТ) уәкілетті банк арқылы рұқсат етілген тұрғын үй мақсатына пайдалануға болады. Жұмыс істейтін салымшы үшін әдетте жасына сәйкес ең төменгі жеткіліктілік шегінен асатын міндетті зейнетақы жинағы қолжетімді. Зейнеткерлер, зейнетақы аннуитеті бар адамдар және еңбек сіңірген жылдары үшін төлем алушыларға бөлек шарт қолданылады.
2026 жылғы екі маңызды өзгеріс: өзгертілген әдістеме бойынша жоғары жаңа шектер жарияланды, ал Қазақстан резиденттерінің БЗТ-сы жеке табыс салығынан босатылды. Ескі шек кестесін және 10% салықты қазір немесе кейін ұстауды таңдау туралы бұрынғы нұсқаулықты жаңа төлемге тексерусіз қолдануға болмайды.
Зейнетақы жинағын кім пайдалана алады
| Санат | Қолжетімді сома |
|---|---|
| Жинағы ең төменгі жеткіліктілік шегінен асатын салымшы | Ұлттық Банк басқаруындағы МЗЖ есебінен жинақ пен жас шегі арасындағы айырма |
| Табысты алмастыру коэффициенті кемінде 40% болатын зейнеткер | Тиісті зейнетақы жинағының 50%-ына дейін |
| Зейнетақы аннуитеті шартын жасаған салымшы | Қолданылатын ереже шегінде жеке шотта қалған жинақтың 100%-ына дейін |
| Еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемін алушы | Белгіленген тәртіппен жинақтың 100%-ына дейін |
Нақты қолжетімді соманы үзіндіден қолмен есептеудің қажеті жоқ. Ол БЖЗҚ жеке кабинеті мен мобильді қолданбасында, сондай-ақ электрондық үкімет сервистерінде көрсетіледі. Сома жарна, инвестициялық кіріс, жас және бұрынғы операцияға қарай өзгереді.
2026 жылғы ең төменгі жеткіліктілік шегі
2026 жылғы маусымда БЖЗҚ өзгертілген әдістеме бойынша есептелген шектерді жариялады. Бұл тиісті жастағы жұмыс істейтін салымшының зейнетақы шотында қалуға тиіс ең төменгі сома. Төменде бақылау мәндері берілді; толық жылдық кесте БЖЗҚ сайтында жарияланған.
| Жас | Шек | Жас | Шек |
|---|---|---|---|
| 20 жас | 6 670 000 ₸ | 42 жас | 14 160 000 ₸ |
| 25 жас | 8 150 000 ₸ | 45 жас | 15 400 000 ₸ |
| 30 жас | 9 750 000 ₸ | 50 жас | 17 590 000 ₸ |
| 35 жас | 11 490 000 ₸ | 55 жас | 19 950 000 ₸ |
| 40 жас | 13 370 000 ₸ | 60 жас | 22 500 000 ₸ |
| 41 жас | 13 760 000 ₸ | 62 жас | 23 570 000 ₸ |
Мысал: адам 35 жаста, ал Ұлттық Банк басқаруындағы МЗЖ есебінен есепке алынатын жинағы 14 000 000 ₸. 11 490 000 ₸ шек кезінде бағдарлық айырма 2 510 000 ₸ болады. Бірақ өтініште ресми кабинет көрсеткен соманы қолданыңыз: инвестициялық портфель басқаруы немесе басталған операция салдарынан жинақтың бір бөлігі басқаша есептелуі мүмкін.
Шек — бүкіл артық соманы жұмсау жөніндегі ұсыныс емес. БЖЗҚ мерзімінен бұрын алу болашақ зейнетақы төлемінің мөлшері мен кезеңін азайтатынын ескертеді. Өтінішке дейін ресми зейнетақы калькуляторында алу бар және жоқ болжамды салыстырыңыз.
БЗТ қандай тұрғын үй мақсатына рұқсат етіледі
Қолжетімді ішкі мақсат таңдалған уәкілетті операторға байланысты. Ең кең тізім Отбасы банкте. БЖЗҚ жариялаған бағыттардың ішінде:
- тұрғын үйді түпкілікті есеп айырысумен сатып алу;
- ипотекалық тұрғын үй қарызының бастапқы жарнасын енгізу;
- ипотекалық берешекті ішінара немесе толық өтеу;
- ипотекалық тұрғын үй қарызын қайта қаржыландыру;
- тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесінде тұрғын үй қарызын алу;
- жеке тұрғын үй салу және ережеде көзделген жер учаскесі операциялары;
- сатып алу құқығымен ұзақ мерзімді жалдау, жекешелендіру немесе бөліп төлеу шарты бойынша төлем;
- белгіленген тәртіп сақталса, үлестік құрылыс арқылы тұрғын үй сатып алу;
- әрі қарай жинау үшін тұрғын үй құрылыс жинақ салымын толықтыру.
«Тұрғын үйге» деген сөз ақшаны жай картаға аударуға немесе кез келген жөндеуге төлеуге болады дегенді білдірмейді. Қаражат арнайы шотқа түсіп, оператор растаушы құжатты тексергеннен кейін түпкі мақсатқа жіберіледі.
Өтініш қай банктер арқылы беріледі
БЖЗҚ өзекті тізімі бойынша тұрғын үй БЗТ өтінішін мыналар қабылдайды:
- Отбасы банк;
- Halyk Bank;
- Altyn Bank;
- Банк ЦентрКредит;
- Freedom Bank Kazakhstan.
Банктердегі ішкі мақсаттар жиыны әртүрлі. БЖЗҚ кестесінде Halyk, Altyn, Банк ЦентрКредит және Freedom Bank бастапқы жарна, ипотеканы ішінара және толық өтеу әрі қайта қаржыландыру үшін көрсетілген. Арнайы шот ашар алдында мақсатыңызды нақты оператордың ресми тізімімен салыстырыңыз.
Қадамдық тәртіп
- Қолжетімді соманы тексеріңіз — БЖЗҚ кабинетінде, қолданбада немесе eGov-та.
- Нақты ішкі мақсатты таңдаңыз — сатып алу, бастапқы жарна, өтеу, қайта қаржыландыру немесе өзге рұқсат етілген сценарий.
- Операторларды салыстырыңыз және таңдалған банк осы ішкі мақсатпен жұмыс істейтініне көз жеткізіңіз.
- Арнайы шот ашыңыз — уәкілетті операторда.
- Электрондық өтініш беріп, оператор тәртібімен ЭЦҚ арқылы қол қойыңыз.
- Тексерісті күтіңіз. Оператор өтінішті қараған соң екі жұмыс күні ішінде БЖЗҚ-ға хабарлама жібереді; БЖЗҚ бас тарту негізі болмаса, хабарлама түскеннен кейін бес жұмыс күні ішінде соманы аударады.
- Нысаналы пайдалану құжатын белгіленген мерзімде тек уәкілетті операторға беріңіз.
- Қорытынды төлемді тексеріп, сатушыға, банкке не басқа тарапқа төлем дәлелін сақтаңыз.
БЖЗҚ түсіндірмесінде растаушы құжат Отбасы банкке 20 жұмыс күні, өзге уәкілетті операторға үш жұмыс күні ішінде берілетіні көрсетілген. Өтініш алдында таңдалған банк платформасынан қазіргі мерзімді тексеріңіз: мерзім өткізілсе, пайдаланылмаған ақша жеке зейнетақы шотына қайтарылады.
Қандай құжат қажет болуы мүмкін
| Мақсат | Оператор тексеретін құжат мысалы |
|---|---|
| Дайын тұрғын үй сатып алу | Мәміле шарты, объект пен сатушы дерегі, тіркелген құқық және есеп айырысу деректемесі |
| Бастапқы жарна | Банктің ипотека шешімі, қарыз шарты не бағдарлама құжаты және банк деректемесі |
| Ішінара немесе толық өтеу | Берешек қалдығы туралы анықтама, кредит шарты деректері және мерзімінен бұрын өтеу өтініші |
| Қайта қаржыландыру | Қолданыстағы және жаңа шарт, борыш анықтамасы және жаңа кредитор құжаты |
| Жұбайына немесе жақын туысқа беру | Туыстық құжаты және платформада көзделген тараптар өтініші |
Соңғы тізімді оператор таңдалған ішкі мақсат үшін белгілейді. Объект, құжат, БЗТ мерзімі және кепілақыны қайтару шарты тексерілмей тұрып сатушыға кепілақы бермеңіз.
2026 жылғы БЗТ салығы
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан резиденттерінің зейнетақы төлемі мен тұрғын үйге немесе емделуге арналған біржолғы зейнетақы төлемі ЖТС-тан босатылды. Ресми түсіндірмеде ерекшелік Қазақстанның бейрезиденттеріне төленетін зейнетақы төлемдеріне қатысты көрсетілген.
Бұрын алынған БЗТ бойынша зейнетке шыққаннан кейін ұстау таңдалған кейінге қалдырылған ЖТС міндеттемелері де жойылды. Алайда:
- кейінге қалдырылған салықтың жойылуы жаңа алуға қолжетімді соманы автоматты арттырмайды;
- бұрын бюджетке төленген ЖТС барлық салымшыға автоматты қайтарылмайды;
- ескі төлем мен жекелеген жеңілдік санатына арнайы қайта есептеу ережесі және өтініш мерзімі қолданылуы мүмкін.
Сондықтан 2021–2025 жылдардағы «10%-ды қазір немесе зейнетке шыққанда ұстау» нұсқаулығы 2026 жылғы резиденттің жаңа БЗТ-сына ескірген.
Мәміле жүзеге аспаса не болады
Растайтын құжат уақытында берілмесе немесе оператор мақсатты растамаса, пайдаланылмаған сома БЖЗҚ-дағы жеке зейнетақы шотына қайтарылады. Бұл айыппұл да, қолма-қол төлем де емес.
Мәміле тоқтатылса:
- операторға дереу хабарлаңыз;
- соманы басқа шотқа өзіңіз аудармаңыз;
- банкте көзделген барлық соманы не қалдықты БЖЗҚ-ға қайтару өтінішін беріңіз;
- мәміле тоқтаған құжат пен қайтару дәлелін сақтаңыз;
- өңделгеннен кейін БЖЗҚ кабинетіне түскенін тексеріңіз.
Ақша арнайы шотта болып, БЖЗҚ-ға қайтпаған кезде зейнетақы шотындағы инвестицияға қатыспайды. Сондықтан құжат пен мәміле дайын болмай тұрып өтініш бермеңіз.
Бастапқы жарна ма, мерзімінен бұрын өтеу ме
БЗТ ипотеканы автоматты түрде қолжетімді етпейді. Бастапқы жарна кезінде банк табысты, борыш жүктемесін, кредит тарихын және объектіні бәрібір бағалайды. Айлық төлем, сақтандыру, бағалау және рәсімдеуді ипотека калькуляторымен есептеп, ипотекалық бағдарламаларды салыстырыңыз.
Ішінара ерте өтеуде нәтиже ретінде мерзімді не айлық төлемді азайтуды алдын ала таңдап, жаңа кесте сұраңыз. Өзге шарт тең болса, мерзімді қысқарту болашақ артық төлемді көбірек азайтады, ал төлемді төмендету ағымдағы бюджетті босатады. Шешім ставка, қалдық, мерзім және қаржы қорына байланысты.
Негізгі қателер
- ескі шек кестесін қолдану;
- кабинетті тексермей шектен асқан барлық соманы қолжетімді санау;
- қажетті ішкі мақсатпен жұмыс істемейтін банкті таңдау;
- БЗТ пайдалану мүмкін болмағанда қайтару шарты жоқ кепілақы құжатына қол қою;
- арнайы шотты кәдімгі картамен шатастыру;
- құжат беру мерзімін өткізу;
- болашақ зейнетақыны бағаламай барлық қолжетімді соманы алу;
- БЗТ ипотеканы мақұлдауды алмастырады деп ойлау.
Жиі қойылатын сұрақтар
БЗТ-ны туыстың пәтеріне пайдалануға бола ма?
БЗТ-ны өзіңізге, жұбайыңызға немесе жақын туысқа белгіленген тәртіппен пайдалануға болады. Бірақ мәміле ережеге сәйкес келіп, оператор тараптарды, объект пен құжатты тексереді.
Кәдімгі пәтер жөндеуін төлеуге бола ма?
«Кез келген жөндеу» деген еркін ішкі мақсат жоқ. Тек жарияланған тұрғын үй сценарийі мен құжатқа рұқсат етіледі. Оператор ішкі мақсатты растамай тұрып мердігерге ақша жібермеңіз.
2026 жылы 10% ЖТС төлеу керек пе?
Қазақстан резидентінің 2026 жылғы 1 қаңтардан кейінгі жаңа БЗТ-сы ЖТС-тан босатылған. Бейрезидент пен ескі операцияға бөлек режимді тексеріңіз.
БЗТ-ны қолма-қол алуға бола ма?
Жоқ. Қаражат арнайы шотқа түсіп, уәкілетті оператор арқылы расталған мақсатқа пайдаланылады.
Құжат жинап үлгермесем, ақша қайтарыла ма?
Иә, пайдаланылмаған сома БЖЗҚ-дағы жеке зейнетақы шотына қайтарылады. Мерзім мен қайтару мәртебесін операторыңыздан нақтылаңыз.
17.08.2026 қайта тексерілді. Ресми дереккөздер: БЖЗҚ — 2026 жылғы шарт, оператор, мақсат және шектер, БЖЗҚ — БЗТ тәртібі мен ЖТС өзгерісі, gov.kz — зейнетақы төлемін ЖТС-тан босату. Шек, мақсат тізімі және құжат жаңаруы мүмкін; мәміле алдында БЖЗҚ кабинеті мен таңдаған оператор ережесін салыстырыңыз.
Тұрғын үйге төлем мен инвестициялық басқарушыны таңдауды шатастырмаңыз. 2026 жылғы 7 қыркүйектен жинақтың 100%-ына дейін ИПБ-ға беру мүмкіндігі кеңейді. Ақша зейнетақы активі болып қалады; бұл құқық оны пәтерге пайдалану талаптарын өздігінен жоймайды.
