Несие кешіктірілсе не істеу керек және қайта құрылымдауға қалай өтініш беру керек
Банкке, МҚҰ-ға немесе омбудсманға жүгінудің қазіргі тәртібі: мерзім, құжат, өтініш үлгісі, жаңа кесте нұсқалары және бірнеше қарызды ұжымдық реттеу.
Қысқаша жауап: несие немесе микрокредит төлемі кешіксе не оны уақытында толық төлей алмайтыныңыз алдын ала белгілі болса, қоңырауды және берешектің өсуін күтпеңіз. Қаржылық жағдайды тіркеп, кредиторға шарт талаптарын өзгерту туралы жазбаша өтініш беріңіз және нақты төлей алатын соманы ұсыныңыз. Қайта құрылымдау қарызды автоматты түрде кешірмейді, бірақ төлем кестесін орындалатын етуі мүмкін.
Кешігу деген не және неге үнсіз қалуға болмайды
Шарттағы міндетті төлем мерзімінде және толық түспесе, кешігу пайда болады. Бір күндік кешігу де кредитордың жүйесінде және кредит тарихында көрінуі мүмкін. Мәселені елемеу шарт бойынша есептеуді тоқтатпайды және кейінге қалдыру болып саналмайды. Талап өзгерісі ресми шешіммен және жаңа кестемен бекітілуі керек.
Кредитор кешігу басталғаннан кейін 10 күнтізбелік күн ішінде қарыз алушыны хабардар етіп, берешек сомасын, ықтимал салдарды және шартты өзгертуге өтініш беру құқығын көрсетуге тиіс. Бірақ хабарламаны күтудің қажеті жоқ. Табыс азайғаны анық болса, жақын төлемге дейін немесе бірден кейін өтініш берген дұрыс.
Бақылауға қажет мерзімдер
| Кезең | Не болады | Қарыз алушының әрекеті |
|---|---|---|
| Төлем күніне дейін | Кешігу жоқ, бірақ табыс төмендеді | Бюджет құрып, кестені алдын ала өзгертуді сұрау |
| Алғашқы 10 күнтізбелік күн | Кредитор кешігу, сома және салдар туралы хабарлайды | Есепті салыстырып, өтінішті созбау |
| Кешігу күнінен бастап 30 күнтізбелік күнге дейін | Шарт талаптарын өзгертуге өтініш беру құқығы бар | Себеп, табыс, жағдай және ұсыныс көрсетілген өтініш тапсыру |
| Өтініш алынғаннан кейін 15 күнтізбелік күнге дейін | Банк немесе МҚҰ өтінішті қарайды | Келісім, қарсы ұсыныс немесе негізделген бас тарту алу |
| Келісілгеннен кейін | Жаңа талаптар құжатпен бекітіледі | Қосымша келісім, жаңа кесте және жалпы қайтару сомасын тексеру |
Телефондағы әңгімеге ғана сенбеңіз. Мерзім өтініштің алынғаны расталған күннен есептеледі. Сондықтан кеңсе белгісі, кіріс нөмірі, электрондық хабарлама немесе қосымшадағы мәртебе қажет.
Өтінішке дейін не істеу керек
- Есепті алыңыз. Негізгі борышты, ағымдағы сыйақыны, кешігуді, тұрақсыздық айыбын және келесі төлем күнін анықтаңыз.
- Барлық міндеттемені жазыңыз. Несиелер, микрокредиттер, бөліп төлеу, жалдау, алимент және міндетті отбасылық шығындар бір тізімде болсын.
- Қолжетімді төлемді есептеңіз. Расталатын табыстан тұрғын үй, тамақ, ем, көлік және отбасының міндетті шығынын алып тастаңыз.
- Қиындық себебін анықтаңыз. Жалақының азаюы, жұмыс жоғалту, ауру, мүгедектік, залал немесе жақын адамның қайтыс болуы нақты жазылады.
- Нақты ұсыныс таңдаңыз. Жалпы «көмек сұраудың» орнына кейінге қалдыру, мерзімді ұзарту, төлемді азайту немесе күнін өзгерту сияқты нұсқаны ұсыныңыз.
Барлық міндеттемені көру үшін кредит тарихын тексеру нұсқаулығын пайдаланыңыз. Бұл басқа кредиторға берілген қарызды да ұмытпауға көмектеседі.
Көтере алатын төлемді қалай есептейді
Ұсыныс кредиторға айтқыңыз келетін санға емес, нақты ақша ағынына негізделеді:
Жалақы азайғаннан кейін отбасы табысы 310 000 ₸ болды. Тұрғын үй, тамақ, ем, көлік және балаларға қажет шығын — 230 000 ₸. Тұрақсыз міндетті шығынға 20 000 ₸ қор қажет. Бос қалдық — 60 000 ₸. Қазіргі төлем 115 000 ₸ болса, оны уәде ету дұрыс емес. Өтініште 55–60 мың теңгеден аспайтын төлем және соған сай мерзім ұсынуға болады.
Шағын қор жаңа кестенің алғашқы күтпеген шығыннан бұзылмауы үшін керек. Нұсқаларды қаржылық калькуляторлармен алдын ала салыстырыңыз, ал соңғы сандарды кредитордың жазбаша ұсынысынан алыңыз.
Қайта құрылымдау өтінішінде не жазылады
Өтінішті бөлімшеде, мобильді қосымшада, жеке кабинетте, ресми электрондық мекенжай арқылы немесе шартта көрсетілген тәсілмен беруге болады. Мынаны жазыңыз:
- аты-жөні, ЖСН және байланыс дерегі;
- шарт нөмірі мен күні;
- қиындық басталған немесе күтілетін күн;
- төлем қабілетінің төмендеу себебі;
- қазіргі табыс пен міндетті шығын;
- шартты өзгертудің нақты нұсқасы;
- қоса берілген құжат тізімі;
- өтінішті тіркеп, жазбаша жауап беру талабы.
«… себепті табысым … ₸-ден … ₸-ге төмендеуіне байланысты … жылғы … № шарт талаптарын өзгертуді сұраймын. Ай сайын көтере алатын төлемім — … ₸. … дейін кейінге қалдыруды / шарт мерзімін ұзартуды / ай сайынғы төлемі … ₸-ден аспайтын жаңа кесте беруді ұсынамын. Растайтын құжаттар қоса берілді. Өтінішті тіркеп, шешімді жазбаша жіберуіңізді сұраймын».
Белгісіз талапқа алдын ала келісім бермеңіз. Өтініш мәселе мен ұсынысты білдіреді, ал кредитордың соңғы нұсқасы бөлек тексеріледі.
Қандай құжаттар қажет
| Себеп | Растайтын құжат мысалы |
|---|---|
| Жұмыс жоғалту | Жұмыссыз ретінде тіркелу анықтамасы, жұмыс беруші актісі, шартты тоқтату туралы бұйрық |
| Табыстың азаюы | Жалақы анықтамасы, банк үзіндісі, жаңа жұмыс кестесі, бос тұрып қалу құжаты |
| Ауру немесе жарақат | Уақытша еңбекке жарамсыздық анықтамасы, медициналық құжат және шығын дәлелі |
| Мүгедектік | Мүгедектікті белгілеу құжаты және өзгерген табыс туралы мәлімет |
| Жақын адамның қайтыс болуы | Куәлік және отбасы табысы немесе шығыны өзгергенін растайтын құжат |
| Материалдық залал | Акт, полицияға өтініш, қорытынды, смета немесе сақтандыру оқиғасының дәлелі |
| Басқа жағдай | Сот актісі және қаржылық жағдайдың нашарлағанын тікелей көрсететін өзге құжат |
Құжаттың бірі әлі дайын болмаса, өтінішті үндемей кейінге қалдырмаңыз. Барын тапсырып, жағдайды түсіндіріп, тағы не жеткізу керегін жазбаша сұраңыз.
Қайта құрылымдау нұсқалары
| Нұсқа | Артықшылығы | Нені тексеру керек |
|---|---|---|
| Төлемді кейінге қалдыру | Жүктемені уақытша азайтады | Сыйақы есептеле ме және кейінгі төлем қандай болады |
| Мерзімді ұзарту | Ай сайынғы төлем азаяды | Жалпы артық төлем қанша өседі |
| Мөлшерлемені азайту | Құнды төмендетуі мүмкін | Жаңа ЖТСМ, комиссия және толық сома |
| Төлем күнін өзгерту | Төлем табыс түскен күнге сәйкеседі | Ауысу кезінде екі төлем қатар келмей ме |
| Айыппұл мен өсімпұлдың бір бөлігін есептен шығару | Кешіккен бөлікті азайтады | Есептен шығару талабы және мерзімі |
| Жаңа кесте | Келісілген жоспарды бекітеді | Әр төлем, соңғы күн және толық қайтару сомасы |
| Кепілді өз бетінше сату | Баға мен сату мерзімін бақылауға мүмкіндік береді | Кредитор келісімі, сатудан кейінгі қалдық және ауыртпалықты алу |
Ең төмен айлық төлем әрқашан ең арзан нұсқа емес. Ұзақ мерзім жалпы шығынды өсіреді. Жаңа кестені тек алғашқы төлеммен емес, толық қайтару сомасымен салыстырыңыз. ЖТСМ мәнін кредиттің толық құны туралы материалдан қараңыз.
Қайта құрылымдау қолданыстағы шарттың талабын өзгертеді, ал қайта қаржыландыру әдетте бір немесе бірнеше борышты жаңа несиемен алмастырады. Кешігу әлі басталмаса және табыс жаңа кестені көтерсе, несиелерді қайта қаржыландыру бағдарламаларын бөлек салыстырыңыз. Жаңа банк бұрынғы борышты жапқанын растамайынша ескі шарт бойынша төлемді тоқтатпаңыз.
Кредитор ұсынысын қалай тексереді
- Негізгі борыш пен есептеуді үзіндімен салыстырыңыз.
- Тек жақын төлемді емес, толық жаңа кестені алыңыз.
- Барлық болашақ төлемді қосып, қазіргі шартпен салыстырыңыз.
- Кешіккен сыйақы негізгі борышқа қосыла ма, соны анықтаңыз.
- Айыппұл, сақтандыру және кепілдің жағдайын сұраңыз.
- Жаңа кестедегі алғашқы төлем күнін тексеріңіз.
- Ауызша уәденің қосымша келісімде жазылғанына көз жеткізіңіз.
Бірнеше кредит болса
Бір кредиторды кездейсоқ таңдап, қалған қарызды жасырмаңыз. Кредитор, қалдық, кешігу, төлем, мөлшерлеме, кепіл және байланыс дерегі бар ортақ кесте жасаңыз. Әр кредиторға өтініш беріп, жиынтық сомасы бюджетке сыятын төлем ұсыныңыз.
Кепілсіз тұтынушылық банктік қарыздар мен микрокредиттер үшін ұжымдық реттеу тетігі бар. Ол екі немесе одан көп банк, МҚҰ не тиісті коллектор алдында 90 күнтізбелік күннен ұзақ кешігу болған жағдайға арналған. Бұған дейінгі 12 айда мұндай рәсімнің болмауы және төлем қабілетін қалпына келтіру немесе банкроттық ісінің басталмауы да тексеріледі. Өтініш банк және микроқаржы омбудсмандары қызметіндегі платформа арқылы беріледі.
Бұл қарызды автоматты есептен шығару емес. Барлық кредитор ортақ шешімге қатысады. Дегенмен бөлек кестелерді бір-біріне сәйкестендіру мүмкін болмағанда, мұндай тетік пайдалы.
Қарыз коллекторға берілсе
Коллектордың әрекет ету негізін және берешек құрылымын тексеріңіз. Шартты өзгерту туралы жазбаша өтінішті коллекторлық агенттікке беруге болады, ол оны кредиторға жолдайды. Өтініш дәлелін сақтап, «бағдарламаны іске қосу ақысын» жеке картаға төлемеңіз. Қоңырау мен кездесудегі құқық коллекторлар туралы мақалада түсіндірілген.
Бас тартса немесе жауап бермесе
- Жазбаша нәтиже сұраңыз. Қандай ұсыныс қаралғаны және неге қабылданбағаны түсінікті болсын.
- Құжат жинаңыз. Шарт, кесте, өтініш, жіберу дәлелі, жауап және қаржылық қиындық құжаты.
- Банк несиесі бойынша банк омбудсманына жүгініңіз.
- Микрокредит бойынша микроқаржы омбудсманына жүгініңіз. Оның көмегі қарыз алушы үшін тегін.
- Тәртіп бұзылса, eOtinish арқылы ҚНРДА-ға өтініш беріңіз. Реттеуші талаптың сақталуын тексереді, бірақ омбудсман не сот шешімін алмастырмайды.
Омбудсманға кредитормен ресми келісуге әрекет жасағаннан кейін жүгінеді. Хаттар, файлдар және өтініш нөмірін сақтаңыз.
Не істеуге болмайды
- ескі кешігуді жасыру үшін жаңа қымбат микрокредит алу;
- бос отбасы бюджетінен жоғары төлем уәде ету;
- қарызды «кепілді есептен шығару» үшін делдалға ақша төлеу;
- SMS-код, PIN, CVV/CVC және банк қосымшасының құпиясөзін беру;
- ресми шоттың орнына жеке тұлға картасына аудару;
- ауызша кейінге қалдыруды шарт өзгерісі деп санау;
- толық қайтару сомасын есептемей жаңа кестеге қол қою.
Реттегеннен кейін кредит есебін бақылаңыз. Төлем немесе жаңа кесте қате көрінсе, растайтын құжатпен дау беріңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Кешігуге дейін өтініш беруге бола ма?
Иә. Жағдайдың нашарлауы расталса, әдейі төлем өткізіп алудың қажеті жоқ. Ерте өтініш шешімді бағалауға уақыт береді.
Банк менің ұсынысыма міндетті түрде келісе ме?
Жоқ. Кредитор келісуі, басқа нұсқа ұсынуы немесе негізделген бас тарту беруі мүмкін. Сондықтан ұсыныс шынайы және құжатпен расталған болуы керек.
Өтінішті қарауға ақы төлене ме?
Жоқ. Банк пен МҚҰ қайта құрылымдау өтінішін қарағаны үшін ақы алуға құқылы емес.
Төмен төлем бе, әлде аз артық төлем бе?
Екеуін де бағалау керек. Өте жоғары төлем жаңа кешігу туғызады, ал шамадан тыс ұзақ мерзім жалпы құнды өсіреді.
МҚҰ-мен дау болса, қайда жүгінеді?
Алдымен МҚҰ-ға жазбаша өтініш, кейін құжаттармен микроқаржы омбудсманына жүгінеді. Тәртіп бұзылса, ҚНРДА-ға өтініш беруге болады.
Қайта құрылымдау кредит тарихына әсер ете ме?
Кредит есебінде нақты орындау және шарт өзгерісі көрінеді. Бірақ ресми келісілген орындалатын кесте жалғасқан бақылаусыз кешігуден қауіпсіз.
Ресми дереккөздер
- eGov: кешігу кезінде не істеу керек;
- Әділет: несие және микрокредит шартын өзгерту өтінішін қарау қағидалары;
- ҚНРДА: берешекті ұжымдық реттеу қағидалары;
- ҚНРДА: кредитор мен қаржы омбудсмандарына жүгіну.
Материал 31.08.2026 жаңартылды. Бұл жалпы тәртіпті түсіндіреді және жеке шартты, сот ісін немесе заң көмегін талдауды алмастырмайды.
